Życie po diagnozie

Życie po diagnozie – co jest bezpieczne dla osób w trakcie terapii?

1. Aktywność fizyczna

Wielu lekarzy nie zachęca osób z chorobą nowotworową do utrzymywania dużej aktywności fizycznej podczas leczenia i okresu rekonwalescencji. Aktywny styl życia pozwala zmniejszyć stres i niepokój, poprawia nastrój i samoocenę, dodaje energii, stymuluje apetyt, ułatwia zasypianie i pomaga przywrócić siły podczas rekonwalescencji. Wysiłek fizyczny pozwala również zredukować efekty uboczne takie jak nudności, zmęczenie i zaparcia.

Aktywność fizyczna ułatwia utrzymywanie prawidłowej masy ciała, co jest korzystne z wielu względów. Osoby o prawidłowej masie ciała lepiej tolerują leczenie oraz jego ewentualne skutki uboczne oraz zwykle szybciej wracają do zdrowia. Ponadto badania wykazały, że nadmierne przybranie na wadze w trakcie i po zakończeniu leczenia może zwiększać ryzyko nawrotu choroby nowotworowej.

Ilość oraz rodzaj ćwiczeń fizycznych dozwolonych podczas leczenia przeciwnowotworowego zależy od ogólnego stanu zdrowia i kondycji fizycznej, odpowiedzi na terapię oraz występowania efektów ubocznych. Osoby po amputacji piersi mogą otrzymać specjalny zestaw ćwiczeń, związany z przebytym zabiegiem i usunięciem węzłów chłonnych.
Przed rozpoczęciem jakiegokolwiek programu ćwiczeń należy skonsultować się z lekarzem. Korzystne jest również zasięgniecie porady fizjoterapeuty wyspecjalizowanego w tej dziedzinie. Profesjonalnie zaprojektowany program ćwiczeń będzie zarówno bezpieczny, efektywny, jak i przyjemny dla pacjenta.

Środki ostrożności:

Niektóre osoby z chorobą nowotworową nie powinny ćwiczyć, np. jeśli występuje u nich ryzyko znacznej anemii lub infekcji.
Nie należy ćwiczyć w przypadku współistniejących zaburzeń elektrolitowych (zwłaszcza dotyczących poziomu sodu i potasu).
Osoby z niskim poziomem białych krwinek lub innymi zaburzeniami immunologicznymi powinny unikać publicznych siłowni.
Należy unikać ćwiczenia na nierównych powierzchniach i wykonywania ćwiczeń z dużym obciążeniem, które mogą stwarzać ryzyko urazu lub upadku.
Osoby, które chorują na osteoporozę, zwyrodnienie stawów lub mają przerzuty nowotworowe w obrębie kości, nie powinny wykonywać ćwiczeń obciążających układ kostno-stawowy.
Osoby poddawane radioterapii powinny unikać pływania w basenie, ponieważ chlorowana woda może podrażnić skórę w okolicy poddawanej napromienianiu.

Ogólne wskazówki dotyczące ćwiczeń w trakcie terapii przeciwnowotworowej:

Program ćwiczeń dla każdego pacjenta jest inny, w zależności od tego co jest dla niego bezpieczne i jakie ma potrzeby.
Celem planu ćwiczeń powinno być zwiększenie wytrzymałości, siły i elastyczności oraz umożliwienie zachowania codziennej aktywności.
Należy zaczynać program ćwiczeń powoli. Rozpocznij od prostej aktywności, jak np. chodzenie i stopniowo zwiększaj czas trwania i częstotliwość spacerów.
Staraj się ćwiczyć intensywnie, gdy masz dużo energii i czujesz się dobrze.
Gdy czujesz się gorzej, spróbuj wykonać chociaż niewielką ilość lekkich ćwiczeń. Czasami kilka minut łagodnego rozciągania może poprawić samopoczucie.
Jeśli nie masz dość siły, by ćwiczyć przez dłuższy okres czasu, spróbuj podzielić ćwiczenia na kilka krótkich serii wykonywanych w ciągu dnia.
Spróbuj włączyć w plan ćwiczenia, które angażują duże grupy mięśni, na przykład uda, brzuch, klatkę piersiową i grzbiet.
Postaraj się zróżnicować ćwiczenia, tak by uwzględnić aktywność zwiększającą siłę, elastyczność oraz wytrzymałość.
Spróbuj czegoś zupełnie dla Ciebie nowego i ciekawego, jak np. yoga lub tai chi.
Aby umilić sobie wysiłek fizyczny, ćwicz przy muzyce lub w towarzystwie przyjaciół.
Jeśli jesteś w stanie, wykonuj czynności domowe, jak odkurzanie, mycie podłóg, wycieranie kurzu. To również wysiłek fizyczny.
Postaraj się częściej chodzić pieszo niż jeździć samochodem.
Przed, w trakcie i po zakończeniu ćwiczeń pij duże ilości wody.

2. Dieta

Bezpieczna żywność

Osoby z chorobą nowotworową muszą zwracać szczególną uwagę na spożywanie bezpiecznej dla nich żywności. Choroba nowotworowa oraz zastosowane leczenie mogą osłabić układ odpornościowy. Organizm może mieć trudności ze zwalczaniem infekcji wywołanych przez bakterie lub inne patogeny zawarte w pożywieniu. Przestrzeganie poniższych zaleceń pozwala zmniejszyć ryzyko zakażenia drogą pokarmową:

Przed przygotowywaniem posiłków i przed jedzeniem należy dokładnie myć ręce w cieplej wodzie z mydłem.
Owoce i warzywa należy myć dokładnie pod bieżącą wodą.
Należy unikać warzyw owoców, które trudno jest dokładnie umyć, takich jak np. maliny.
Należy odkroić wszelkie uszkodzone, obite, przebarwione miejsca na pokarmach. Mogą one zawierać bakterie.
Należy zawsze umyć wieczko puszki, przed jej otwarciem.
Przechowuj żywność w temperaturze poniżej 4oC.
Wkładaj jedzenie z powrotem do lodówki nie później niż po 2 godzinach od wyjęcia.
Pokarmy zawierające śmietanę lub jajka powinny być schowane do lodówki w ciągu godziny.
Rozmrożone produkty należy zużyć od razu, nie wolno ich zamrażać ponownie.
Mięso należy gotować tak długo aż nie będzie widać na nim śladów różowego koloru.
Po przygotowaniu i ochłodzeniu potraw należy przechowywać je w lodówce maksymalnie 3 dni. Jeśli planuje się spożywanie ich później, należy je zamrozić.
Należy wyrzucić do śmietnika cała porcje jedzenia, na którym pojawiła się pleśń. Odkrojenie spleśniałego kawałka nie wystarczy, by się jej pozbyć.
Powinno się używać osobnych desek do krojenia surowej i gotowanej żywności.
Po użyciu należy umyć deskę do krojenia w cieplej wodzie z mydłem.
Zamiast ściereczek używaj papierowych ręczników kuchennych.
Unikaj używania gąbek, ponieważ sprzyjają rozwojowi bakterii.
Raz w tygodniu należy dokładnie wyczyścić blaty i akcesoria kuchenne za pomocą środków dezynfekujących.
Trzeba dokładnie czytać etykiety, by nie kupować przeterminowanej żywności.
Należy kupować tylko mleko pasteryzowane i przechowywane w niskiej temperaturze.

Co należy uwzględnić w diecie?

Odpowiednie odżywianie jest bardzo ważne u osób z chorobą nowotworową. Spożywanie różnorodnych i odpowiednio zbilansowanych posiłków poprawia samopoczucie i wzmacnia organizm.

Zdrowa dieta uwzględnia przyjmowanie wszystkich składników odżywczych, których potrzebuje organizm. Jednym z członków zespołu medycznego jest wykwalifikowany dietetyk, który pomoże w ułożeniu indywidualnej diety.

Każda osoba w trakcie terapii przeciwnowotworowej ma inne potrzeby, ale w części przypadków pacjenci potrzebują większej ilości kalorii i białka niż osoby zdrowe. Białko jest niezbędne do wzrostu i naprawy komórek oraz prawidłowego działania układu odpornościowego. Bez odpowiedniej ilości białek organizm potrzebuje dłuższej ilości czasu by wyzdrowieć.

Poniższe wskazówki mogą być pomocne w spożywaniu większej ilości kalorii i białka:

  • Jedz małe, ale częste posiłki w ciągu dnia
  • Jedz co kilka godzin, nie czekaj aż będziesz głodny
  • Pij wysokokaloryczne i bogatobiałkowe koktajle
  • Jedz ulubione przekąski tak często, jak tylko masz ochotę

Do wysokokalorycznych przekąsek należą między innymi:

  • Muffiny
  • Sery
  • Orzechy
  • Koktajle i smoothies
  • Wielozbożowe ciastka
  • Krakersy
  • Płatki śniadaniowe

Dobrym źródłem białka są ryby, drób, chude czerwone mięso, jaja, przetwory mleczne, orzechy, rośliny strączkowe i soja

Alkohol

Spożywanie alkoholu podczas leczenia przeciwnowotworowego należy skonsultować z lekarzem. W niektórych przypadkach alkohol może wchodzić w interakcje z lekami bądź wpływać niekorzystnie na przebieg choroby. Czasami chemioterapia prowadzi do utraty apetytu, jeśli lekarz uzna, że alkohol jest dozwolony, jego niewielkie ilości mogą zwiększyć chęć na jedzenie.

Brak apetytu

Częstym problemem u osób z chorobą nowotworową jest brak apetytu. Jeśli nie udaje się dostarczyć organizmowi wszystkich składników odżywczych wraz z posiłkami, istnieję pewne alternatywy.

Suplementy odżywcze

Suplementy mogą być dobrym źródłem kalorii i składników odżywczych. Na rynku są dostępne w różnych smakach i postaciach, np. w formie koktajlu, proszku, budyniu lub batonika. Można je znaleźć w aptekach oraz niektórych sklepach spożywczych, są one dostępne bez recepty.

Witaminy i minerały

Ludzki organizm potrzebuje witamin i minerałów, niezależnie od choroby nowotworowej. Jeśli nie są dostarczane w odpowiedniej ilości wraz z pożywieniem, można zdecydować się na przyjmowanie suplementów. Najpierw należy jednak skonsultować się z lekarzem, by upewnić się, że suplementy są bezpieczne, zwłaszcza w przypadku osób poddawanych radio- lub chemioterapii.

3. Opalanie

Uważa się, że opalanie nie jest bezpieczne dla osób poddawanych chemioterapii. Do skutków ubocznych chemioterapii należą między innymi: suchość lub podrażnienie skóry oraz wrażliwość na promienie słoneczne. Również osoby, których skóra wygląda prawidłowo mimo chemioterapii, powinny unikać ekspozycji zarówno na sztuczne promieniowanie ultrafioletowe jak i promienie słoneczne. Zamiast tego lepiej stosować samoopalacze lub balsamy brązujące. Najpierw jednak należy skonsultować się z lekarzem, by upewnić się, że kosmetyki te nie podrażnią skóry osoby poddawanej chemioterapii.

Pacjenci w trakcie chemioterapii powinni przed każdym wyjściem na zewnątrz używać kremu z filtrem. Osoby, które straciły włosy w trakcie leczenia powinny nosić nakrycie głowy bądź posmarować dokładnie skórę głowy kremem z filtrem.

Wiele substancji stosowanych w celu chemioterapii to środki zwiększające wrażliwość skory na promieniowanie. Skutki chemioterapii mogą utrzymywać się jeszcze przez kilka miesięcy po zakończeniu pełnego cyklu leczenia. Po około 2-3 miesiącach lek powinien zostać wydalony z organizmu i opalanie będzie wówczas bezpieczne.
Osoby poddawane radioterapii również muszą unikać ekspozycji na słońce, nie tylko okolic poddawanych napromienianiu, ale skóry całego ciała.

4. Zwierzęta domowe

Osoby, które chorują na nowotwór złośliwy powinny poinformować personel medyczny o posiadanych zwierzętach domowych. Warto również wybrać się z pupilem do weterynarza, by sprawdzić, czy zwierzę nie jest chore. Niektóre choroby mogą przenieść się ze zwierzęcia na człowieka, szczególnie jeśli układ odpornościowy jest osłabiony wskutek choroby bądź terapii przeciwnowotworowej.

Zdrowe dorosłe zwierzęta stanowią mniejsze ryzyko dla chorych osób, niż młode. Szczenięta czy kocięta mają większą skłonność do drapania, gryzienia lub załatwiania potrzeb fizjologicznych w domu, co sprzyja zakażeniu człowieka. Warto przed rozpoczęciem terapii przeciwnowotworowej udać się ze zwierzęciem do weterynarza i skrócić pazury, by zmniejszyć ryzyko zadrapań. Kocie kuwety należy ustawiać z daleka od wszelkiej żywności i codziennie wymieniać żwirek. Nie należy pozwalać zwierzęciu lizać twarzy lub ran. Ślinę zwierzęcia należy zawsze zmyć ze skóry wodą z mydłem. Po każdym kontakcie ze zwierzętami należy umyć ręce. Nie powinno się spać ze zwierzętami w jednym łóżku. Podczas czyszczenia akwarium, klatki czy kuwety należy założyć grube gumowe rękawice. Należy przestrzegać terminów szczepienia i odrobaczania zwierząt oraz chodzić z nimi na wizyty kontrolne do weterynarza.

Zwierzęta których należy zdecydowanie unikać w trakcie leczenia przeciwnowotworowego:

  • Gady
  • Drób
  • Gryzonie
  • Małpy

5. Palenie papierosów

Palenie papierosów zwiększa ryzyko powikłań po leczeniu oraz może zmniejszać skuteczność terapii. Możliwe powikłania zależą od typu zastosowanego leczenia:
Operacja chirurgiczna. Pacjenci, którzy palą papierosy mają większe ryzyko wystąpienia powikłań ze strony układu krążenia oraz układu oddechowego, związanych z zastosowanym znieczuleniem ogólnym. Ponadto, palenie papierosów utrudnia gojenie się rany pooperacyjnej oraz może zwiększać ryzyko infekcji. Najlepiej jest rzucić palenie papierosów minimum dwa tygodnie przed zabiegiem.
Radioterapia. Radioterapia nie jest równie skuteczna u palaczy i u osób niepalących. Palenie papierosów podczas radioterapii zwiększa ryzyko wystąpienia powikłań, takich jak zapalenie błony śluzowej jamy ustnej, utrata smaku, suchość w ustach, zmęczenie, chrypka.
Chemioterapia. Palenie papierosów zwiększa ryzyko wystąpienia skutków ubocznych chemioterapii, takich jak spadek masy ciała, osłabienie mięśni, zmęczenie. Palenie papierosów może również osłabiać skuteczność działania leków stosowanych w chemioterapii.

Onkolog Kraków © 2016 onko-med.pl.