Czym jest czerniak skóry?

1. Czerniak skóry – podstawowe informacje

przekrój czerniaka skóry

Czerniak jest nowotworem złośliwym, który powstaje z melanocytów. Melanocyty są typem komórek, które wytwarzają melaninę, czyli barwnik nadający kolor skórze. 

Skóra jest największym narządem w naszym organizmie. Pokrywa całe ciało i chroni je przed urazami, infekcją i promieniowaniem ultrafioletowym słońca. Skóra ma dwie główne warstwy, górna warstwa nosi nazwę naskórka, pod nim znajduje się skóra właściwa. Zawiera ona nerwy, naczynia krwionośne, gruczoły potowe, gruczoły łojowe i mieszki włosowe (Więcej na ten temat w artykule: „Anatomia i fizjologia skóry”).    

Naskórek jest zbudowany z 3 typów komórek:

  1. Komórek nabłonka płaskiego, które są spłaszczonymi, cienkimi komórkami znajdującymi się na powierzchni skóry.
  2. Komórek warstwy podstawnej, które są okrągłymi komórkami leżącymi pod komórkami nabłonka płaskiego.
  3. Melanocytów, które znajdują się pomiędzy komórkami warstwy podstawnej.

Komórki znajdujące się w skórze czasami ulegają niekorzystnym zmianom, które powodują, że zaczynają one rosnąć nieprawidłowo. To może prowadzić do powstawania nowotworów łagodnych, takich jak np. włókniaki, torbiele skórzaste lub znamiona barwnikowe.

Nieprawidłowe zmiany zachodzące w obrębie komórek skóry mogą również doprowadzić do powstania nowotworu złośliwego. Różne typy komórek skóry mogą dawać początek odmiennym nowotworom złośliwym. Kiedy nowotwór złośliwy wywodzi się z melanocytów, nosi nazwę czerniaka. Kiedy nowotwór złośliwy wywodzi się z komórek nabłonka płaskiego lub komórek warstwy podstawnej, nosi nazwę raka skóry (Więcej na ten temat w artykule: „Czym jest rak skóry?”). 
Kiedy melanocyty ulegają nieprawidłowym zmianom, mogą one doprowadzić do tzw. stanów przednowotworowych. To oznacza, że komórki nie są jeszcze nowotworowe, ale jest duża szansa, ze z czasem staną się złośliwe. Znamię dysplastyczne jest stanem przedrakowym, który częściej niż zwykłe znamię barwnikowe przechodzi w czerniaka. 

2. Główne typy czerniaka

Wyróżnia się cztery główne typy czerniaków. Trzy z nich rozpoczynają się od formy in situ – co oznacza, że zajmują jedynie powierzchowne warstwy skóry, a niekiedy mogą przechodzić w formy inwazyjne, czwarty typ od razu jest formą inwazyjną. 

Najczęstszym typem czerniaka jest czerniak szerzący się powierzchownie, który stanowi około 70% wszystkich przypadków. Jest to typ najpowszechniejszy u młodych osób. Jak sugeruje nazwa, przez długi czas rośnie on wzdłuż powierzchownych warstw skóry, zanim zacznie wnikać głębiej. Pierwszym objawem jest pojawienie się płaskiej lub nieco wypukłej zmiany o zmienionym zabarwieniu, nierównych brzegach i asymetrycznym kształcie. Kolory mogą się bardzo różnić, od beżowego, brązowego, czarnego, czerwonego, po niebieski czy biały.

czerniak szerzący się powierzchownie

Ten typ czerniaka zwykle tworzy się w uprzednio występującym znamieniu barwnikowym. Może powstać w prawie każdym miejscu, ale najczęściej występuje na tułowiu u mężczyzn, na nogach u kobiet i na plecach u obu płci. 

Drugi w kolejności pod względem występowania jest czerniak guzkowy. Zwykle występuje w formie inwazyjnej już w momencie diagnozy. Występuje w postaci guzka, który zwykle jest czarny, ale może przyjmować barwę niebieską, szarą, białą, brązową, beżową, czerwoną lub cielistą.

Do najczęstszej lokalizacji należy tułów, nogi, ramiona (głównie u osób starszych) oraz skóra głowy (u mężczyzn). Jest najbardziej agresywnym typem czerniaka i stanowi 10-15% przypadków.

czerniak guzkowy

Czerniak wywodzący się z plamy soczewicowatej jest podobny do czerniaka szerzącego się powierzchownie, również przez pewien czas rozwija się na powierzchni skóry i zwykle przyjmuje postać płaskiej lub nieco uniesionej plamy, o barwie beżowej lub brązowej.     Ten typ czerniaka zazwyczaj występuje u osób starszych, powstaje w miejscach przewlekle eksponowanych na promienie słoneczne, w obrębie twarzy, uszu, ramion i górnej części tułowia.  

czerniak wywodzący się z plamy soczewicowatej

Czerniak akralny również najpierw rozwija się w powierzchownych warstwach skóry. Różni się jednak nieco od innych typów, ponieważ zwykle występuje w postaci czarnego lub brązowego przebarwienia pod paznokciem lub na podeszwie stopy lub wewnętrznej powierzchni dłoni. Ten typ czerniaka czasem występuje u osób o ciemnej karnacji i zazwyczaj postępuje szybciej niż czerniak szerzący się powierzchownie i czerniak wywodzący się z plamy soczewicowatej.

czerniak akralny

Czerniak może także powstać w innych częściach organizmu, zawierających melanocyty, ale tego typu czerniaki występują rzadko. Należą do nich np. czerniak błony śluzowej, który może powstać w błonie śluzowej w każdym miejscu w organizmie, narządach wewnętrznych, jamie ustnej lub pochwie. Innym rzadkim typem jest czerniak wewnątrzgałkowy, powstający w obrębie gałki ocznej.

 

Onkolog Kraków © 2016 onko-med.pl.