Rak piersi – Staging

1. Wstęp

Staging określa stadium zaawansowania nowotworu złośliwego. Najpopularniejszą klasyfikacją określającą stadium zaawansowania raka piersi jest system TNM. Klasyfikacja TNM jest stosowana również w przypadku wielu innych nowotworów złośliwych. 

Nazwa TNM pochodzi od pierwszych liter następujących słów: Tumour (guz), Nodes (węzły chłonne), Metastasis (przerzut).

Klasyfikacja TNM określa:

  1. Jakie są wymiary pierwotnego guza – cecha T.
  2. Liczbę i lokalizację regionalnych węzłów chłonnych, w których znajdują się komórki nowotworu złośliwego – cecha N.
  3. Czy nowotwór rozprzestrzenił się do innych części ciała (wytworzył przerzuty) – cecha M.

2. Wymiary pierwotnego guza (cecha T)

  • – TX: Nie można określić wielkości pierwotnego guza
  • – T0: Nie znaleziono utkania pierwotnego guza
  • – Tis: Rak in situ (rak nieinwazyjny) – komórki raka są ograniczone tylko do obszaru, w którym powstały pierwotnie.
  1. Rak przewodowy in situ (DCIS)
  2. Rak zrazikowy in situ (LCIS)
  3. Choroba Pageta brodawki sutkowej bez wspolstniejacego raka inwazyjnego ani raka in situ piersi (Paget)
  • – Choroba Pageta brodawki sutkowej z współistniejącym guzem piersi jest klasyfikowana ze względu na wielkość guza.
  • – T1: Rak inwazyjny, o średnicy 2 cm lub mniejszej.
  1. T1mic: Rak mikroinwazyjny o średnicy 0,1 cm lub mniej – komórki raka rozprzestrzeniły się poza błonę podstawną do otaczających tkanek.
  2. T1a: Średnica guza inwazyjnego jest większa niż 0,1 cm, ale nie większa niż 0,5cm.
  3. T1b: Średnica guza inwazyjnego jest większa niż 0,5 cm, ale nie większa niż 1cm.
  4. T1c: Średnica guza inwazyjnego jest większa niż 1 cm, ale nie większa niż 2cm. 
  • – T2: Średnica guza inwazyjnego jest większa niż 2 cm, ale nie większa niż 5 cm. 
  • – T3: Średnica guza inwazyjnego jest większa niż 5 cm.
  • – T4: Guz nacieka ścianę klatki piersiowej lub skórę. Ścianę klatki piersiowej tworzą żebra oraz niektóre mięśnie znajdujące się w obrębie klatki piersiowej. 
  1. T4a: Guz nacieka ścianę klatki piersiowej, ale nie mięsień piersiowy. 
  2. T4b: Na skórze obecne są zmiany takie jak obrzęk, objaw skórki pomarańczowej, owrzodzenia lub w skórze znajdują się guzki satelitarne.
  3. T4c: Obejmuje zarówno T4a i T4b, czyli naciek skóry i ściany klatki piersiowej.
  • – T4d: Zapalny rak piersi

3. Stan regionalnych węzłów chłonnych (cecha N)

Regionalne węzły chłonne to węzły chłonne znajdujące się w okolicy tej piersi, w której obecny jest rak (tzw. ipsilateralne węzły chłonne). Określanie stadium zaawansowania klinicznego raka w obrębie węzłów chłonnych opiera się na badaniu klinicznym lub badaniach obrazowych.  Jeśli rak zostanie wykryty w węzłach chłonnych przy użyciu tych metod, określa się go jako jawnego klinicznie. 

Aby ocenić stadium zaawansowania patomorfologicznego, należy najpierw usunąć węzły chłonne chirurgicznie, a następnie obejrzeć je pod mikroskopem, by określić, czy są w nich obecne komórki raka. Przy podawaniu stadium zaawansowania patomorfologicznego używa się litery “p”, np. pN1a, pN2b.

  • – NX Nie można ocenić regionalnych węzłów chłonnych
  • – N0 Regionalne węzły chłonne bez przerzutów nowotworowych
  • – N1 
  • Kryteria kliniczne

    • N1: Przerzuty raka są obecne w węzłach chłonnych pachowych, które są przesuwalne (ruchome).
  • Kryteria patomorfologiczne

    • pN1mi: Obecne mikroprzerzuty raka (większe niż 0,2 mm i/lub 200 komórek, ale mniejsze niż 2,0 mm)
    • pN1a: Przerzuty raka obecne w 1-3 węzłach chłonnych pachowych
    • pN1b: Przerzuty raka obecne w węzłach chłonnych wewnątrzpiersiowych
    • pN1c: Przerzuty raka obecne w 1-3 węzłach chłonnych pachowych oraz węzłach chłonnych wewnątrzpiersiowych
  • – N2
  • Kryteria kliniczne

    • N2a: Przerzuty raka są obecne w węzłach chłonnych pachowych, które są zrośnięte ze sobą w pakiety lub są zrośnięte z innymi strukturami.
    • N2b: Przerzuty raka są klinicznie jawne w węzłach chłonnych wewnątrzpiersiowych, ale nie w węzłach chłonnych pachowych.
  • Kryteria patomorfologiczne

    • pN2a: Przerzuty raka są obecne w 4-9 węzłach chłonnych pachowych.
    • pN2b: Przerzuty raka są obecne w węzłach chłonnych wewnątrzpiersiowych, ale nie w węzłach chłonnych pachowych.
  • – N3 
  • Kryteria kliniczne

    • N3a: Przerzuty raka są obecne w węzłach chłonnych podobojczykowych.
    • N3b: Przerzuty raka są obecne w węzłach chłonnych wewnątrzpiersiowych i pachowych.
    • N3c: Przerzuty raka są obecne w węzłach chłonnych nadobojczykowych.
  • Kryteria patomorfologiczne

    • pN3a: Przerzuty raka są obecne w minimum 10 węzłach chłonnych pachowych lub w węzłach chłonnych podobojczykowych.
    • pN3b: Przerzuty raka są obecne w klinicznie badalnym węźle chłonnym lub węzłach chłonnych wewnątrzpiersiowych oraz w przynajmniej jednym węźle pachowym lub przerzuty raka są obecne w ponad 3 węzłach chłonnych pachowych i węzłach wewnątrzpiersiowych klinicznie niebadalnych.
    • pN3c: Przerzuty raka są obecne w węzłach chłonnych nadobojczykowych. 

4. Obecność przerzutów odległych (cecha M)

  1. MX: Nie można ocenić obecności przerzutów odległych.
  2. M0: Przerzuty odległe nie występują.
  3. M1: Obecne przerzuty do odległych narządów, a także do węzłów chłonnych innych niż regionalne węzły chłonne (np. węzły chłonne po stronie przeciwnej do raka piersi).

Na podstawie klasyfikacji TNM pacjentów można przyporządkować do różnych grup prognostycznych (więcej informacji na ten temat w artykule: „Rak piersi – Prognoza i przeżycie”). 

 

Onkolog Kraków © 2016 onko-med.pl.